• Vóór 14:00 uur besteld, binnen 48 uur verzonden! (ma-vrij)
  • Gratis verzending vanaf €45,-
Home » Over mij » Blog » Het maken van zeep

Het maken van zeep

Gepubliceerd op 31 maart 2021 om 09:00

Zeep maken, het is zo leuk om te doen! Maar bij het maken van zeep komt erg veel bij kijken. 

Pak een kop koffie, thee, en ga er even voor zitten, want ik ga je vertellen hoe een natuurlijke zeep tot stand komt.

 

Voordat ik uitleg geef over het maken vertel ik even kort dat de zepen die ik maak, gemaakt worden met de cold process techniek. Dit is dus 'koud proces' zeep. Je hebt ook hot proces zeep (dat moet in de oven), maar dat is niet helemaal mijn ding. Dus hieronder wordt uitgelegd hoe je cold process zeep maakt.

 

Het begint allemaal met de ingrediënten. Duh, dat is logisch zul je denken, hup op naar die volgende stap! Nou, ik zal je vertellen dat de ingrediënten het aller belangrijkste zijn bij het maken van zeep. Zij vormen uiteindelijk het eindresultaat en je wilt uiteraard dat je zeep perfect wordt!

Een natuurlijke zeep bestaat voornamelijk uit boters en oliën. In al mijn zepen gebruik in uitsluitend ongeraffineerde en biologische producten. Dit is gewoon het allerbeste voor je huid, omdat het onbewerkt is en dus puur natuur is!

 

Dan komt de samenstelling van deze oliën en boters. Het is namelijk zo dat elke olie een andere eigenschap heeft. Zo heeft kokosolie voornamelijk een reinigende functie en is olijfolie weer goed voor het herstel van de huid. Je gaat dus kijken naar wat het belangrijkste is voor de huid. Daarbij komt meteen dat je van elke olie maar een bepaald percentage mag gebruiken in de zeep. Je wilt bijvoorbeeld niet 80% kokosolie in de zeep, want door de reinigende werking van deze oliesoort, droogt je huid weer uit als je er teveel van in doet! Je moet dus een lager percentage gebruiken, maar daar moet ook weer een of meerdere oliën tegenover staan.

 

Ook moet je in de gaten houden dat het aantal vaste oliën/boters (denk aan kokosolie, cacaoboter, shea boter enz. deze hebben een vaste vorm bij kamertemperatuur) goed gecombineerd moet worden met het aantal vloeibare oliën (deze zijn vloeibaar op kamertemperatuur, olijfolie, amandelolie enz.). 

Dit moet je goed combineren, omdat je natuurlijk wel een mooi blok zeep wilt hebben. Je moet dus altijd een vast olie soort of boter gebruiken in zeep! Anders wordt je zeep nooit hard. Gebruik ook weer niet teveel, want anders wordt de zeep kruimelig en breekt hij zo af. Ook hier gelden weer percentages van de olie soorten die je gebruikt. Zo mag je castorolie ook niet meer dan 10% in je zeep gebruiken, want dan wordt de zeep ook niet hard.

 

Het samenstellen van de oliën en boters is dus nog wel een dingetje ;) Ik ben er zelf een aantal maanden mee bezig geweest om de juiste combinatie te krijgen, om een mooi, goed (en wat ook echt werkt voor de huid!) blok zeep te krijgen. Het is veel onderzoeken, veel uitproberen, veel mislukte zepen, weer opzoeken, nog een keer proberen, tot het uiteindelijk lukt!

 

Goed, we hebben stap één gehad, op naar de volgende stap. We gaan nu naar de geuren en kleuren. Ook hier geldt weer dat alles een eigen en bijzondere eigenschap heeft. Ik gebruik ook hier weer uitsluitend natuurlijke producten.

Voor de kleuren is het niet zo spannend, daar mag je in principe zoveel van gebruiken als je wilt om de perfectie kleur te krijgen. (Dat geldt wel alleen voor natuurlijke kleuren!) Wel moet je opletten dat als je bijvoorbeeld actieve kool of klei poeders gebruikt je een hele snelle 'trace' krijgt. Daarover straks meer.

Voor de geuren (etherische oliën) is het ook weer werken met percentages. Je mag maar een klein percentage per 500 gram aan oliën gebruiken voor de geur. Maar ook weer in dat percentage gelden weer percentages (haha, volg je het nog?). Je kunt door de sterke werking van sommige etherische oliën, niet zomaar wat bij elkaar mengen. Van sommige etherische oliën mag je maar 2% gebruiken en van de andere weer 4%. Daarnaast is het ook dat sommige etherische oliën absoluut nooit met elkaar gemengd mogen worden! En sommige geuren pakken anders uit nadat de oliën verzeept zijn. Ze vervagen bijvoorbeeld heel erg, waardoor je er niks van ruikt, dat is een beetje jammer natuurlijk. Dus ook weer hier heel veel lezen, opzoeken en uitproberen.

 

Oké, de volgende stap!

 

Je hebt alles uitgezocht van oliën tot geuren en kleuren. Je wilt nu die mooie zeep gaan maken. Ik ga je wat tips geven die echt heel belangrijk zijn bij het maken van zeep! Want in principe is het allemaal heel scheikundig wat je aan het doen bent. 

Dus veiligheid eerst! Gebruik NOOIT aluminium schalen, kommen, lepels enz. Altijd iets van glas, plastic, RVS. Trek altijd handschoenen, een lange broek èn ALTIJD lange mouwen aan bij het maken van zeep! Doe altijd je lange haren vast en zet een veiligheidsbril op! Waarom is dat zo belangrijk dan? Dat ga ik je nu vertellen.

 

Om je ingrediënten te kunnen laten verzepen heb je namelijk natriumhydroxide in water voor nodig, dus natronloog (NaOH). HUH?!?! Dat is toch gevaarlijk?!?! Ik snap dat je er misschien van schrikt, maar geen enkele zeep wordt gemaakt zonder NaOH. Zonder dit kun je nooit een zeep maken. Dit is dus ook de reden waarom zeep 4 tot 6 weken moet rijpen! De NaOH is na deze weken helemaal uit de zeep verdwenen en dan hou je een heel mooi en vooral veilig blok zeep over met alleen maar natuurlijke verzeepte ingrediënten. De veiligheidskleding heb je dus aan voor de natronloog. Dit mag nooit op je huid komen, want dat kan hele erge brandwonden veroorzaken. Deze techniek voor zeep maken is dus ook niet verstandig om met kinderen te doen! 

Dus je hebt natriumhydroxide nodig om zeep te maken. Ook hier geldt weer dat je een aantal percentage nodig hebt. Het natriumhydroxide wordt vervolgens in water gedaan (ook hier weer een bepaalde verhouding van water en de natriumhydroxide!). Let op! ALTIJD de natriumhydroxide bij het water doen, NOOIT andersom! Als het andersom doet, dus het water bij de natriumhydroxide korrels giet, krijg je een hele andere reactie en dat wil je echt niet! Let ook op als je de natriumhydroxide bij het water doet, dat er een ontzettend heet en vloeibaar mengsel ontstaat. Het kan wel oplopen tot 80 a 90 graden Celsius. Erg heet dus! Roer met een plastic of houten lepen rustig door het goedje totdat het mengsel mooi doorzichtig wordt. Er komen dampen vrij tijdens het roeren, dus zorg ervoor dat je een raam open hebt staan en ga er niet boven hangen. (Ik zelf heb bij dit proces ook een mondkapje op, vind ik persoonlijk prettig)

Laat het mengsel staan op een veilige plek zodat het kan afkoelen. Hetzelfde doe je ook met je vaste oliën. Deze moet je laten smelten zodat ze vloeibaar worden. Zo heb je dus de vaste oliën omgesmolten en de natronloog gemaakt. Laat lekker op een veilige plek afkoelen en maak ondertussen alle anderen dingen klaar. Je kleur, geur eventueel een leuke topping voor bovenop de zeep enz. (Zet alles klaar, want als je zeep in de mal zit en je moet dan nog alles gaan zoeken, kan het zijn dat je zeep ondertussen te hard is geworden om fatsoenlijk te bewerken.)

 

Als de gesmolten oliën en de NaOH afgekoeld zijn kun je aan de slag. Let wel op dat je eerst deze twee goed temperatuurt! Je kunt met verschillende temperaturen werken, maar ze mogen nooit meer dan 10 graden van elkaar verschillen. Dus als de olie 30 graden is en de NaOH 45 graden is het verschil te groot in temperatuur. Nog eventjes wachten dus. 

 

Doe eerst alle oliën bij elkaar in een kom (plastic of glas) en daarna voorzichtig de NaOH erbij. Pak je staafmixer en zet op de laagste stand. Houd de mixer goed onder in de kom en begin zet de staafmixer aan. Je krijgt nu een menging van de NaOH en de oliën. Het verzepingproces begint hier meteen! Doe de kleur als eerste in de kom, weer even met de staafmixer en vervolgens de geur erbij. Als je zachtjes mixt dan zie je dat het een heerlijk mengsel wordt. Je hebt hier eigenlijk al zeep! Haal af en toe de staafmixer uit het mengsel en kijk of het wat dikker wordt. Dit kun je doen door met je staafmixer even boven het mengsel te hangen en een paar cirkels te draaien met de mixer. Als je ziet dat er lijntjes op je mengsel blijven liggen noemen we dat een 'trace'. Je hebt een dunne, medium en dikke trace. Dun dan is het mengsel heel vloeibaar net als water, bij medium is de trace wat dikker, maar nog steeds vloeibaar (beetje pap achtig) en bij een dikke trace moet je de zeep echt uit de kom in de mal scheppen. Het is dan niet meer vloeibaar.

Bij het gebruik van kleuren had ik het ook even over trace. Bijvoorbeeld klei poeders zorgen heel snel voor een dikke trace! Zorg dan altijd dat je maar een paar keer met de staafmixer mixt en de rest eventjes met een garde doet. Je zult merken dat het mengsel opeens super dik wordt en dat het vaak dan al te laat is om in de mal te doen. Je hebt dan een grote klont aan je mixer hangen waarmee je niks meer kunt. (Is mij in het begin vaak gebeurd, haha). Dus begin gewoon rustig met mengen, je voelt vanzelf aan wanneer het goed is.

 

Dan zijn we eigenlijk aangekomen bij de laatste stap! Je mengsel in een mal gieten. Dit kan gewoon een rechthoekige mal zijn of iets met leuke vormpjes enz. Giet het er voorzichtig in de mal, kom niet met blote handen aan het mengsel. De NoAH is er nog niet uit en kan huidirritatie geven. 

 

Nu komt pas het moeilijkste gedeelte want nu moet je wachten! Bij het maken van zeep komt veel geduld om de hoek kijken. Je moet soms 5 dagen wachten tot je zeep uit de mal gehaald kan worden (aaahhhh zo moeilijk!!). 

 

Ondertussen is jouw zeep in de mal door allerlei fases aan het gaan. Zeep wordt, nadat je het in de mal hebt gegoten, erg warm. Dit hoort allemaal bij het verzepingproces. We noemen dit ook wel de gel fase. En tijdens die gel fase verandert ook vaak de kleur van je zeep. De kleur wordt wat donkerder of juist meer helder.  Het eindresultaat is bijna altijd anders dan toen je de zeep in de mal deed. Ook kan het gebeuren dat je zeep ietsjes anders ruikt als je het uit de mal haalt. Misschien minder heftig, of stinkt het enorm, dat ligt allemaal aan hoe je je ingrediënten hebt samengesteld. 

 

Na enkele dagen mag de zeep uit de mal gehaald worden (ook hier weer met handschoenen aan, de zeep is nog zacht en je wilt niet overal vingerafdrukken op je mooie zeep hebben staan) en dan 4 tot 6 weken op de plank goed laten uitharden. Hoe langer je de zeep laat rijpen, hoe langer de zeep ook meegaat! Na weken wachten heb je dus bruikbare, veilige en natuurlijke zeep.

 

Dit is in grote lijnen hoe je zeep maakt. Er zijn nog super veel andere mogelijkheden en ook ik leer elke keer weer nieuwe dingen bij het maken van zeep. Ik vind het fantastisch om te doen en om jullie te laten genieten van de ambachtelijkheid waarvoor ik heel wat uurtjes heb gelezen en cursussen heb gevolgd. Het is de moeite waard!

 

Liefs,

Rhodé

 

 


« 

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.